17.7 C
Zakopane
poniedziałek, Sierpień 19, 2019
More

    Ulica Kościeliska – perła architektury drewnianej – najstarsza ulica Zakopanego

    Zakopane Turystyka Ulice Zakopanego Ulica Kościeliska - perła architektury drewnianej - najstarsza ulica Zakopanego

    Spacer ulicą Kościeliską to nieodłączna część pobytu w Zakopanem. Ta najstarsza ulica stolicy Tatr i Podhala obfituje w ważne zabytki, zwłaszcza architektury drewnianej. Tutaj odnajdziemy najstarszy kościół w Zakopanem – Stary Kościółek, najstarszą kapliczkę w Zakopanem – Kapliczkę Gąsieniców, najstarszą nekropolię w Zakopanem – Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku, a także wiele drewnianych budynków reprezentujących styl Górali Podhalańskich oraz styl zakopiański, m.in. Willę „Koliba”, Willę „Cicha”, domy rodzinne rodów zakopiańskich, a także inne tradycyjne domy, zagrody i chałupy oraz zabytkową Karczmę „U Wnuka”. Ulica Kościeliska bywa nazywana „Zakopiańską Starówką”.

    Historia i przebieg ulicy Kościeliskiej

    Ulica Kościeliska jest najstarszą ulicą Zakopanego, która istniała już w XIX wieku. Wraz z ulicami Skibówki oraz Krzeptówki jest drogą wyjazdową na zachód, ważnym traktem historycznym. Ale również współcześnie jest ważną trasą, fragmentem drogi wojewódzkiej nr 958. Otacza ją tradycyjna ludowa zabudowa góralska, znajduje się przy niej wiele zabytkowych budynków, przykładów stylu górali podhalańskich oraz stylu zakopiańskiego i jest częścią Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Jej nazwa pochodzi od wsi Kościelisko, do której prowadziła, zanim wydzielono z niej ulicę Skibówki.

    Stary Kościółek i Kaplica Gąsieniców

    Stary KościółekPrzy najstarszej ulicy Zakopanego mieszczą się najstarszy kościół w Zakopanem oraz najstarsza budowla sakralna w tym mieście. Drewniany kościół p.w. Matki Bożej Częstochowskiej nazywany jest również Starym Kościółkiem. Pierwotnie była to świątynia p.w. św Klemensa i powstała w roku 1847. To kościół jednonawowy z drewna modrzewiowego z dachem pokrytym gontem i wieżyczką na sygnaturkę. Kościołek ma bogato zdobione wnętrze w tradycyjnym ludowym stylu góralskim. Obok Starego Kościółka znajduje się najstarsza sakralna budowla w Zakopanem, kaplica śś. Świerada i Benedykta. Została ona wybudowana około 1810 roku przez Pawła Gąsienicę i od jego nazwiska jest również nazywana Kaplicą Gąsieniców.

    Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku

    Satry Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym BrzyzkuPrzy ulicy Kościeliskiej znajduje się najstarszy i najważniejszy cmentarz w Zakopanem – Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku. Ta pierwotnie parafialna nekropolia przy Starym Kościółku powstała w roku 1851, a od roku 1931 jest Cmentarzem Zasłużonych. Pochowano tu m.in. takie znane i zasłużone dla Zakopanego, Tatr i Podhala osoby jak: Kornel Makuszyński, Stanisław Marusarz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Tytus Chałubiński, Sabała, Stanisław Witkiewicz, czy Władysław Orkan, a także Jan Długosz. Mieszczą się tu również groby symboliczne.

    Willa „Koliba” z Muzeum Stylu Zakopiańskiego

    Willa „Koliba”, dawniej nazywana „Koleba” to pierwszy dom, który powstał w stylu zakopiańskim. Słowo „koliba” oznacza w góralskiej gwarze dom pasterski. Wybudowana została w latach 1892–1893 według projektu Stanisława Witkiewicza. Inwestorem był podolski ziemianin Zygmunt Gnatowski, który planował umieścić w niej swe zbiory etnograficzne. Budorzami, inaczej budarzami byli Jasiek Stachoń, Klimek Bachleda, Staszek Bobak i Maciej Gąsienica Józkowy. Izba góralska umiejscowiona została we wschodnim skrzydle i przeznaczona została na zbiory etnograficzne właściciela. W zachodnim skrzydle piętrowym, który oddzielono od izby sienią, mieściły się salon i sypialnia na parterze, natomiast na piętrze druga sypialnia oraz pokój służącego. Współcześnie w Willi „Koliba” mieści się oddział Muzeum Tatrzańskiego im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem, Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza.

    Karczma „U Wnuka”

    Karczma U WnukaZabytkowa drewniana karczma „U Wnuka” powstała około roku 1850 i należy do najstarszych istniejących budynków Zakopanego. Została wybudowana przez brata Sabały, Józefa Krzeptowskiego. W 1904 roku założono tu Związek Górali, który później przekształcono w Związek Podhalan. Od roku 1907 wnuczka Józefa Krzeptowskiego wraz ze swoim mężem Janem Wnukiem prowadzili tutaj karczmę. Była to jedna z ulubionych karczm górali i dziś również mieści się tutaj regionalna restauracja.

    Willa „Cicha”

    Willa „Cicha” jest drewnianym budynkiem powstałym przed rokiem 1880. Willa ta nazywana była „Sobczakówką”, gdyż była rodzinnym domem Gąsieniców Sobczaków Cekusów. Pełniła ona funkcję pensjonatu, zatrzymywali się tu m.in.: Maria Skłodowska-Curie, wydawca Gustaw Gebethner, a także Brat Albert – Adam Chmielowski. Przez jakiś czas mieszkał tu artysta Karol Kłosowski. Rozbudowywał i ozdabiał on budynek, nadając mu bogatą ornamentykę.

    Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara dawna szkoła snycerska

    W roku 1876 powstała przy ulicy Kościeliskiej szkoła snycerska, która po wielu przekształceniach i reorganizacjach jest obecnie Zespołem Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara. Oprócz walorów architektonicznych ma duże znaczenie dla sztuki zakopiańskiej. Jednym z wykładowców szkoły był Antoni Kenar, a wielu spośród jego uczniów zdobywało uznanie i było nagradzanych na międzynarodowych wystawach.

    Zabytkowe drewniane zagrody, domy i chałupy góralskie

    Ul Kościeliska domy góralskiePrzy ulicy Kościeliskiej mieści się wiele zabytkowych domów, zagród, chałup góralskich, które często należą lub należały do znanych rodzin zakopiańskich.

    Pod numerem 12 znajduje zagroda rodziny Gąsieniców Nawsiów, pochodząca sprzed 1850 roku, pierwotnie należąca do rodziny Jana Gąsienicy Walczaka. Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że podczas swoich pobytów w Zakopanem zatrzymywał się tutaj m.in. Tytus Chałubiński. Pod numerem 23 mieści się dom rodziny Gąsieniców Walczaków pochodzący z pierwszej połowy XIX wieku, gdzie zatrzymywali się m.in. geograf Wincenty Pol oraz przyrodnik August Wrześniowski. Ulica Kościeliska 26 to adres domu rodziny Walczaków Michałków, pochodzi sprzed roku 1850, a pierwszym jego właścicielem był Michał Gąsienica Walczak. W domu tym mieszkali m.in. geolog Ludwik Zejszner oraz Józef Stolarczyk. Na rogu ulicy Kościeliskiej i ulicy Za Strugiem mieści się drewniany dom rodziny Janików wybudowany przed 1870 rokiem. Mieszkał tu m.in. zoolog Maksymilian Nowicki. Przy ulicy Kościeliskiej 38 i 40 mieszczą się dwie zagrody rodziny Gąsieniców Bednarzów. Oba zabytkowe budynki powstały w 1880 roku. Przy numerze 52 w Zakopanem mieści się zagroda rodziny Gąsieniców Sieczków. Mieszkali tu m.in. Józef Ignacy Kraszewski oraz Helena Modrzejewska.

    Znajduje się tutaj znacznie więcej zabytkowych drewnianych budynków, a także rzeźba z piaskowca przedstawiająca Świętą Trójcę, która pochodzi z zakładu w Białym Potoku Na Orawie.

    Święto Ulicy Kościeliskiej

    Co roku w pierwszy weekend września odbywa się święto ulicy Kościeliskiej. To idealna okazja, aby zapoznać się z kulturą i tradycjami Górali, Zakopanego i Podhala. Warto więc w tym czasie przybyć pod Giewont i wziąć udział w tym wydarzeniu. Podczas święta ulicy Kościeliskiej odbywają się m.in. przejazdy powozami, wystawy w galerii Zespołu Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara, liczne konkursy: na najładniej ubraną gaździnę, najładniejszy ogródek, najlepszy wypiek, najsmaczniejszą nalewkę, a także wiele innych atrakcji.

    Styl Górali Podhalańskich, styl zakopiański i Małopolski Szlak Architektury Drewnianej

    Wzorując się na tradycyjnym budownictwie góralskim, podhalańskim, czyli stylu Górali Podhalańskich, a jednocześnie wprowadzając do niego elementy secesji, Witkiewicz niejako zapoczątkował styl zakopiański, charakterystyczny dla Młodej Polski i obszaru Podhala. Dziś wiele spośród budynków wzniesionych w stylu zakopiańskim mieści się na ulicy Kościeliskiej. Zabytkowe drewniane budynki mieszczące się przy ulicy Kościeliskiej są także częścią Małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.

    Dodaj komentarz

    Najnowsze, ostatnio czytane

    Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich

    Utrudnienia w ruchu drogowym – 51. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich

    Rusza 51. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich. Wyjątkowe wydarzenie, które na stałe wpisało się w kalendarz zakopiańskich imprez. Jest to świetna okazja do poznania góralskiej tradycji, muzyki, śpiewu, tańca, strojów, rzemiosła i kuchni. Festiwal...
    XVIII Dzień Misia Miodu i Bartników

    XVIII Dzień Misia Miodu i Bartników

    XVIII Tatrzańskich Wici nie zwalniają tempa! Nie da się ukryć, że ten cykl imprez plenerowych organizowanych już od kilkunastu lat w okresie letnim pod Giewontem przyciąga tysiące widzów. Jest to świetna okazja na spotkanie...

    Najnowsze

    X